Vì sao cần phải coi trọng “nhân, lễ, nghĩa, trí, tín”?

User avatar
long
Posts: 443
Joined: Mon Aug 05, 2019 6:06 am

Vì sao cần phải coi trọng “nhân, lễ, nghĩa, trí, tín”?

Postby long » Tue Aug 06, 2019 12:14 am

Khổng Tử giảng: “Nhân nhi vô tín, bất tri kỳ khả dã”, ý nói rằng, người mà không giữ chữ tín thì không biết có thể thành người được không? Cũng có người nói, chữ tín là sinh mệnh thứ hai của con người. Câu nói này kỳ thực cũng rất có đạo lý.

Sự ảnh hưởng của “nhân, lễ, nghĩa, trí, tín” với cơ thể con người
Cổ nhân thường giảng về: “Thiên thời bất như địa lợi, địa lợi bất như nhân hòa”, ý nói thuận cơ trời không bằng được địa lợi, được địa lợi lại không bằng được lòng người. Sức khỏe của con người cũng là như vậy, nhân luân ngũ thường, bản tính và thói quen của con người ảnh hưởng rất lớn đến sự khỏe mạnh của thân thể. Trong tư tưởng “Trung dung” của mình, Khổng Tử có đưa ra “nhân, nghĩa, lễ, trí, tín” đều có liên hệ mật thiết với thân thể con người.

Nhân (nhân từ, nhân ái): thuộc Mộc, đối ứng với lá gan.

Nghĩa (chính nghĩa): thuộc Kim, đối ứng với phổi.

Lễ (lễ phép, lễ độ): thuộc Hỏa, đối ứng với tim và máu.

Trí (trí tuệ, kiến thức): thuộc Thủy, đối ứng với thận.

Tín (tin tưởng, chữ tín): thuộc Thổ, đối ứng tỳ (lá lách) và vị (dạ dày).

Trung y cổ đại cho rằng: Con người có thể sống trên đời chính là dựa vào: Thận (Tiên thiên chi bản, hay cũng nói thận là cái gốc của sự sống) và Tì vị là “hậu thiên chi bản”. Nói thận là “tiên thiên chi bản” tức là không cách nào có thể dùng thuốc để bồi bổ và chữa trị mà chỉ có thể dùng tiết chế sắc dục, thủ đức tu thân để bảo dưỡng. Cho nên, thận là phải dưỡng chứ chữa trị thì chỉ vô ích.

Con người hiện đại tham dục vọng, sống buông thả phóng đãng, dùng thuốc để tu bổ thận là “bỏ gốc lấy ngọn,” “càng tu bổ càng trầm trọng.” Tỳ vị là “hậu thiên chi bản”, tất cả dinh dưỡng cần thiết của toàn thân thể đều là do tỳ vị chuyển hóa lương thực để nuôi dưỡng.

Vì vậy, nếu ở phương diện dục vọng mà con người không tiết chế, háo sắc thì sẽ làm tổn thương đến “tiên thiên chi bản” – Thận. Khi thận (thuộc Thủy) đã thiếu thốn nước thì gan (thuộc Mộc) sẽ chết khô và tất cả tạng phủ trong cơ thể người sẽ bị suy kiệt.

Nếu như con người không giữ được chữ tín thì “hậu thiên chi bản” là tỳ vị tất sẽ bị tổn thương trầm trọng. Nếu như thận và dạ dày đều bị tổn thương thì tính mạng của người này cũng không thể tồn tại lâu được. Con người nếu không “tín” thì sẽ không có “nghĩa”, nói chi đến lòng biết ơn? Khi ấy, họ sẽ đề phòng lẫn nhau, dẫn đến việc coi nhau như kẻ địch, quan hệ giữa người với người sẽ trở nên căng thẳng.

Từ đó có thể suy rộng ra, nếu một quốc gia mà ở đó dâm loạn khắp nơi, loạn luân, không tin tưởng lẫn nhau, vô ơn vô nghĩa, đạo đức suy đồi thì thiên tai ắt sẽ không ngừng xảy đến, trăm dân lầm than, cơ cực. Do đó quốc gia cũng khó có thể giữ vững. Vì vậy, đề cao các giá trị “nhân, nghĩa, lễ, trí, tín” là một cách trực tiếp bảo vệ cho sinh mạng của mỗi người và mỗi một quốc gia.

Người xưa coi trọng tín nghĩa như thế nào?
Có một câu chuyện “Ba nghìn dặm không mất tín”, kể về hai người bạn gặp nhau vào khoảng đầu mùa xuân. Trước khi chia tay, chủ nhà hỏi người bạn của mình rằng, khi nào thì lại đến chơi. Người bạn kia hẹn vào tết Trung thu sẽ tới để hai người cùng uống rượu ngắm trăng.

Đến tết Trung thu, chủ nhà mang rượu và thức ăn ra hoa viên sau nhà, không ăn không uống mà kiên trì ngồi chờ bạn mình đến.

Đến lúc gần tới canh 3, chủ nhà nhìn thấy người bạn kia quả nhiên đi đến, nhưng chỉ đứng ngoài cửa hoa viên hỏi: “Hiện tại chưa qua canh 3 nên vẫn tính đang là ngày rằm chứ?”.

Chủ nhà trả lời bạn: “Chưa qua, chưa qua, đương nhiên vẫn là rằm tháng tám rồi. Tôi biết rõ ngài nhất định sẽ đến, bởi vì trong trí nhớ của tôi thì ngài chưa thất tín với tôi bao giờ. Xin mời, mau vào cùng tôi uống rượu ngắm trăng”. Chủ nhà nói xong liền chạy lại cổng của hoa viên để mời bạn vào.

Người bạn vội nói: “Xin ngài đừng qua đây! Vì gặp chuyện đặc biệt nên ta không thể gặp ngài đúng hẹn. Ta từng nghe có người nói, con người mà trút bỏ đi thân thể rồi thì chỉ trong tích tắc, nguyên thần có thể đi ngàn dặm đường. Cho nên, vào canh hai ta đã trút bỏ đi thân thể của mình để có thể đi ba nghìn dặm đến đây trước canh ba. Giờ ta đã ở đây rồi, xem ra lời ấy cũng không phải hư truyền. Ta với ngài giờ đã là Âm Dương cách biệt, nhưng dù sao thì ta cũng đã giữ được lời hứa với ngài”.

Người bạn trong câu chuyện xưa này đã đặt chữ tín ở vị trí trọng yếu nhất, thậm chí còn cao hơn cả tính mạng của mình.

Trong “Sử ký, Loan Bố liệt truyện” có ghi chép rằng: “Đắc thiên lượng hoàng kim, bất như đắc quý bố nhất nặc”, tức là được trăm lạng vàng cũng không bằng được một lời hứa của Quý Bố.

Câu nói này liên quan đến câu chuyện: Thời Hán Sở phân tranh, Quý Bố là tùy tướng của Hạng Võ, là một người rất coi trọng chữ tín. Mỗi khi ông đã hứa hẹn với ai điều gì thì không bao giờ ông để thất hứa. Cho nên người đời xem lời hứa của Quý Bố rất có giá trị, ví là quý hơn cả trăm nén vàng vậy. Người đời sau nói: “Lời hứa đáng giá ngàn vàng“, đều có ý chỉ lời hứa có giá trị vô cùng to lớn.

Ngày nay lời hứa không đáng giá một đồng. Ngay cả hợp đồng lập ra cũng có hợp đồng giả, những thứ như công văn giả, văn bằng giả, giấy chứng nhận giả … ở khắp nơi đều có.

Người xưa khi nói thường hay dùng từ “tín nghĩa”, lời một khi đã nói ra thì cả đời sẽ phải thực hiện. Ngày nay, chữ “tín nghĩa” thường được ghi thành “tín dự” (tín tâm và danh dự), chỉ khác nhau một chữ, nhưng ý nghĩa thì đã sai khác ngàn dặm. Đa số từ ấy ngày nay chỉ để thỏa mãn ham muốn cá nhân của mình chứ không hề nói tới đạo nghĩa.

Nhân vật chính trong câu chuyện xưa, vì giữ lời hứa mà sẵn sàng trả giá bằng mạng sống của mình. Lời một khi nói ra thì có trời đất chứng giám, cho nên, đừng vì tùy hứng hứa rồi lỡ thất tín với người khác. Chúng ta cần phải noi gương người xưa, coi trọng chữ tín, như thế mới có thể khiến cho xã hội này trở nên tốt đẹp hơn.

An Hòa (dịch theo sự cho phép của tác giả)

-----------------------------------------------------------
https://trithucvn.net/van-hoa/vi-sao-ca ... i-tin.html

User avatar
long
Posts: 443
Joined: Mon Aug 05, 2019 6:06 am

“Đừng vì tham chút lợi nhỏ mà vứt bỏ nhân cách” – Một câu chuyện đáng suy ngẫm!

Postby long » Mon Aug 12, 2019 11:00 am

Ở phía nam của một thị trấn nọ có một chợ bán thực phẩm rất lớn. Trong chợ này có một cửa hàng bán cá tươi rất nổi tiếng và phát đạt, khách đến mua hàng thường phải xếp hàng dài để mua bởi vì cá mà họ bán rất tươi và ngon. Ông chủ của cửa hàng này còn có một chuỗi các cửa hàng cá ở những nơi khác.

Ông chủ cửa hàng cá đó là một người đàn ông 50 tuổi. Trong một lần được nói chuyện cùng ông, ông đã nói rằng:“Trước đây, việc kinh doanh của tôi chỉ đủ để nuôi gia đình thôi, có được sự chuyển biến nhiều như thế này là do may mắn một lần tôi đã gặp được một người khách.”

Sau khi châm một điếu thuốc lá, ông kể cho chúng tôi một câu chuyện:

Vào một ngày cách đây đã 5 năm, có một cậu bé chừng 7-8 tuổi tới chợ để mua thức ăn. Cậu bé này đã đi tới cửa hàng bán cá của tôi rồi ngập ngừng nói:“Bác ơi, bác bán cho cháu hai con cá chim với ạ!”

Tôi nhìn thoáng qua cậu bé, rồi bắt hai con cá chim lên bán cho cậu ấy.

Cậu bé cầm cá rồi cho tay vào túi quần móc tiền, mãi mới lấy ra được 100 nghìn.

Tôi nói: “Là tiền lì xì của cháu hả? Chắc là không lỡ tiêu đây phải không?”

Hai má cậu bé đỏ ửng lên. Tôi nói:“Của cháu hết 40 nghìn!” Sau đó tôi nhận tiền của cậu bé và lấy 60 nghìn tiền lẻ trả lại cho cậu. Cậu bé nhận tiền xong, chào tôi rồi vội vã đi ngay.

Không ngờ sang ngày hôm sau, cậu bé ấy lại tới, rồi bất chợt ngập ngừng nói: “Bác ơi! Mẹ của cháu hôm nay đi bệnh viện rồi…” Tôi ngạc nhiên nhìn cậu bé ấy.

Cậu bé lại nói tiếp: “Mẹ của cháu lại bị bệnh rồi, hôm nay mẹ cháu phải đến viện để mổ. Hôm qua, cháu đã mua cho mẹ cháu cá chim mà mẹ cháu thích ăn nhất, có khả năng mẹ cháu sẽ vĩnh viễn không còn cơ hội để ăn nữa rồi….” Cậu bé vừa nói vừa chảy nước mắt nhưng lại cố trấn tĩnh và nói tiếp: “Nhưng mà, mẹ cháu sau khi ăn cá chim xong đã nói với cháu một câu:

“Vì tham lam một chút lợi nhỏ mà vứt bỏ nhân cách của mình thì không đáng đâu con ạ!”

Cậu ấy nói xong liền đút tay vào túi và móc ra một tờ tiền 100 nghìn mới tinh rồi hai tay đưa cho tôi và nói với vẻ xấu hổ: “Bác ơi! Cháu xin lỗi bác! Hôm qua cháu đã dùng tờ tiền 100 giả để trả bác, đây mới là tiền thật ạ!”

Đến lúc này thì tôi thực sự kinh ngạc bởi vì không ngờ sự việc lại là như vậy. Hôm qua khi cậu bé trả tiền cá cho tôi, tôi cũng nhận luôn mà không hề xem xét tiền thật hay giả vì nhìn bề ngoài chất phác của cậu bé ấy thì ai cũng sẽ tin tưởng.

Cậu bé vẫn với vẻ mặt tràn đầy xấu hổ nói tiếp:“Cháu cảm ơn bác ạ! Tờ tiền giả 100 nghìn hôm qua là tiền mà mẹ cháu bán hàng thu được. Mẹ cháu đã cất nó ở ngăn kéo. Vì mẹ cháu bị bệnh nên đã phải tiêu hết tiền. Vì muốn tiết kiệm 100 nghìn cho mẹ nên cháu nên đã lấy trộm nó đi mua cá. Cảm ơn bác đã không trách mắng cháu ạ!”

Tôi nghe xong mà lặng cả người, cảm thấy có gì đó nghẹn lại. Một lát sau tôi mới tới ngăn kéo tìm được tờ tiền đó và trả lại cho cậu bé. Cậu ấy sau khi nhận tiền xong đã cúi người xuống nhận và rời đi.

Tôi đứng nhìn bóng lưng cậu bé đi càng lúc càng xa mà vẫn không thể phục hồi được tinh thần. Cuối cùng, đến giờ thu dọn quán, tôi đã thừa lúc mọi người không để ý mà đem toàn bộ số cá biển mà tôi đã ngâm formal hơn một tuần đổ hết vào thùng rác.

Kỳ lạ là khi tôi làm ăn ngay chính, thời gian ban đầu cũng không quá khó khăn như tôi tưởng, nhưng kinh doanh ngày càng tốt lên vì mọi người đều biết cửa hàng tôi đúng là chỉ bán cá tươi.

Về sau, mẹ của cậu bé ấy đã mất vì bệnh nặng không thể chữa trị được, cậu bé cũng trở về quê học tập. Từ đó, tôi cũng không được gặp lại cậu bé ấy lần nào. Nhưng mỗi lần nhớ đến cậu bé và người mẹ mà tôi chưa từng gặp ấy, hai má tôi lại đỏ ửng lên và trong lòng thật khó tả…

Trí tuệ tuyệt vời của người mẹ ấy không chỉ giúp điều chỉnh cậu con trai trở về với quy phạm đạo đức đúng đắn, giáo dục cậu bé trở thành một người tốt mà còn có thể cảm hóa người khác. Đây thực sự là một người mẹ vĩ đại!

---------------------------------------------------------------
http://songdep.tv/dung-vi-tham-chut-loi ... -ngam.html

User avatar
long
Posts: 443
Joined: Mon Aug 05, 2019 6:06 am

Cảnh giới càng cao trí huệ càng lớn, người mưu cầu đại sự phải coi trọng nhân cách!

Postby long » Mon Aug 12, 2019 11:04 am

Một cái cây lớn lên nơi hoang dã, dẫu gió thổi cát bay, dẫu mây vờn mưa vũ thì hoa vẫn thơm, trái vẫn ngọt, cây vẫn sống kiên cường giữa thiên địa mênh mang…

Có câu ngạn ngữ rằng: Bánh dù lớn đến đâu cũng không thể lớn hơn miệng nồi, ý tứ là, chúng ta có thể làm ra chiếc bánh bao lớn là hoàn toàn phụ thuộc vào chiếc nồi ta đang dùng.

Cũng vậy, chúng ta đã đặt nhiều niềm tin và hy vọng vào tương lai, nhưng tương lai rộng mở bao nhiêu là hoàn toàn dựa vào nhân cách của mỗi người. Nhân cách lớn thì tương lai rộng mở, nhân cách cao đẹp thì tương lai sẽ rạng ngời thênh thang.

Người mưu cầu đại sự trước tiên phải coi trọng nhân cách
Thời Tống triều có một người đàn ông tên là Lữ Văn Tĩnh. Một ngày, Lữ Văn Tĩnh bàn với vợ:“Tương lai sau này, cả bốn con trai của chúng ta đều sẽ thành tài, chỉ là không biết đứa nào sẽ thành tựu nghiệp lớn, chúng ta hãy khảo nghiệm chúng thử xem sao”.

Vậy là nhân lúc bốn cậu bé đang chơi đùa ngoài sân, Lữ Văn Tĩnh bèn sai a hoàn cầm miếng ngọc bội đi ngang qua rồi giả vờ đánh rơi xuống đất. Khi ấy ba đứa nhỏ kêu lên thất thanh: “A… a… a…”rồi vội vàng chạy vào bẩm báo với mẹ, chỉ duy có đứa con thứ hai tên là Công Trứ vẫn tỏ ra bình thản, coi như không có gì xảy ra.

Lữ Văn Tĩnh thấy vậy bèn hỏi: “Ngọc vỡ rồi, sao con không sốt sắng gì vậy?”. Công Trứ đáp: “Ngọc đã vỡ rồi, có sốt sắng cũng nào có ích gì? Chi bằng không nghĩ tới nó nữa là hơn”.

Lữ Văn Tĩnh hiểu rằng đứa con này có khí chất phi phàm, bèn nói với vợ: “Đứa con thứ hai của chúng ta sau này nhất định sẽ làm nên đại nghiệp”. Quả nhiên, sau này Công Trứ được phong một chức quan lớn trong triều.

Người mưu cầu đại sự trước tiên phải có nhân phẩm lớn, gặp biến cố mà không kinh hãi, đối mặt với nguy nan mà vẫn trầm tĩnh, bình thản, ung dung; không hoảng không loạn, đó là khí chất của một bậc cao nhân.

Tô Tuân, một trong bát đại văn hào thời Đường Tống viết tác phẩm “Tâm thuật”, từng nói: “Vì tướng chi đạo, thái sơn băng vu tiền nhi sắc bất biến, mi lộc hưng vu tả nhi mục bất thuấn”, nghĩa là: Đạo của người làm tướng, dù cho núi Thái Sơn có đổ trước mắt thì mặt cũng không biến sắc, hươu nhảy bên cạnh mắt cũng chẳng may động. Đây chính là biểu hiện khí chất của bậc anh tài.

Cảnh giới càng cao, trí huệ càng lớn
Nhà quân sự, nhà chính trị đại tài thời cận đại của Trung Quốc là Tăng Quốc Phiên từng đàm luận về chủ đề: Làm sao để dựng lên nghiệp lớn? Ông nói: “Người mưu cầu đại sự, trước tiên phải có nhân phẩm lớn”.

Chim sẻ vĩnh viễn chẳng thể bay lên được mây xanh, ấy là bởi đôi mắt nó chỉ hướng xuống tìm ngũ cốc dưới mặt đất. Còn hùng điêu có thể bay lên tận đỉnh núi, chao nghiêng vờn lượn với gió mây, là vì nó luôn mở rộng tầm mắt mà chứa đựng cả núi sông đại địa!

Con người sống trên đời, ai ai cũng mang theo hoài bão. Người có đại nguyện, muốn làm nên đại sự, thì ắt phải có tâm đại nhẫn, tầm nhìn xa trông rộng, lòng khoáng đạt bao dung.

Vậy cũng nói, cảnh giới lớn mới có chí hướng lớn, nhân cách lớn mới thành tựu nghiệp lớn.

Có câu chuyện kể rằng, cây thạch lựu trồng trong chậu cảnh thì lớn nhất chỉ cao nửa mét; trồng trong bồn cây thì lớn nhất chỉ cao hơn một mét; nhưng cũng cây thạch lựu ấy, nếu đem trồng trong vườn thì có thể vươn mình lên 4-5 mét.

Chỉ một cây thạch lựu mà rơi vào hoàn cảnh khác nhau sẽ có những kết cục khác nhau. Con người cũng vậy, tầm cao của một người, trí huệ của một người cũng tương đồng với độ cao trong lòng họ.

Khi đứng trên đỉnh tháp, cả thành phố rộng lớn chẳng qua cũng chỉ là những tòa nhà ghép lại, còn trên máy bay mà nhìn xuống thì thành phố kia lại chỉ như những mảnh ghép đồ chơi. Cũng vậy, người có nhân cách lớn thường sẽ nhìn được toàn diện hơn, chi tiết hơn, đầy đủ hơn. Cho nên, người đứng càng cao thì nhìn sự việc càng bao quát, càng đầy đủ.

Ngược lại, người có nhân cách hẹp hòi thì tầm nhìn cũng eo hẹp, “nhất thành nhất địa” mà bó buộc chính mình. Họ không dám thử sức với điều mới lạ, mắt chỉ nhìn những tiểu tiết trước mặt, người như vậy vĩnh viễn chẳng thể làm nên đại nghiệp.

Nhân cách là một loại khí chất, cũng là một nét tình cảm
Nhân cách là một kiểu khí chất, là một nét tình cảm, là non cao nước trào trong tâm hồn, là trời đất tinh khôi nơi sâu thẳm cõi tinh thần.

Nhân cách lớn là một loại trí huệ, bậc đại trí thường tỏ ra khờ dại.
Nhân cách lớn là một loại cảnh giới, bậc đại dũng thường tỏ ra rụt rè.
Nhân cách lớn là một loại phẩm tính, người đại khéo lại như kẻ vụng về.
Nhân cách lớn là một loại tư thái, bậc đại tượng lại ẩn dật vô hình.

Giống như một cái cây lớn lên ở nơi hoang dã, gió thổi cát bay, mây vờn mưa vũ thì hoa vẫn thơm, trái vẫn ngọt, dù điều gì xảy ra thì nó vẫn là một cái cây kiên cường giữa thiên địa mênh mang…

-------------------------------------------------------------------
http://songdep.tv/canh-gioi-cang-cao-tr ... -cach.html


Return to “SOCIAL SCIENCE AND HUMANITY/KHOA HỌC XÃ HỘI VÀ NHÂN VĂN”

Who is online

Users browsing this forum: No registered users and 1 guest